Nawigacja: immunologia.BIZ > leksykon immunologii > TNF-α
TNF-α (synonimy: TNF, czynnik martwicy nowotworu α, ang. tumor necrosis factor, kachektyna) jest jedną z głównych cytokin (białkowych substancji wpływających na wzrost i proliferację komórek) biorących udział w odpowiedzi zapalnej i immunologicznej. TNF-α kodowany jest przez geny leżące w obrębie grupy genów głównego układu zgodności tkankowej [1]. TNF-α w organizmie występuje w dwóch postaciach: jako prekursor - białko transbłonowe (transmembramowe) o masie cząsteczkowej 26 kDa oraz forma rozpuszczalna (wolna) o masie cząsteczkowej 17 kDa. Forma rozpuszczalna jest odpowiedzialna za większość funkcji biologicznych TNF-α, jednak forma przezbłonowa jest aktywna w takich procesach jak apoptoza, proliferacja komórek, aktywacja limfocytów B czy zapalenie [2]. W obu formach, czynniki martwicy nowotworu postać homotrimerów (trzech identycznych łańcuchów) [1].
Źródła TNF-α: TNF-α wytwarzany jest głównie przez komórki żerne (makrofagi i monocyty) [1,2]. Silnym bodźcem do wytwarzania TNF-α przez makrofagi i monocyty jest lipopolisacharyd (LPS, endotoksyna) ścian bakterii [1]. LPS wiązany jest przez powierzchniowy receptor CD14, który następnie tworzy kompleks z receptorem TLR4 (Toll-Like Receptor 4), co prowadzi do aktywacji komórki [1]. Ponadto TNF-α produkują neutrofile, keratynocyty, fibroblasty i komórki tuczne. Produkcja i uwalnianie TNF-α stymulowane jest między innymi przez IFN-γ (interferon gamma), IL-1 (interleukina 1), a także autokrynowo (przez sam TNF-α) [1].
Receptory TNF-α: Istnieją dwa typy receptorów dla TNF: TNFR1 o masie cząsteczkowej 55 kDa oraz TNFR2 o masie cząsteczkowej 75 kDa. Różnią się one stopniem glikozydacji oraz powinowactwem do TNF, przez co mogą przekazywać komórce odmienne sygnały [1,2]. Receptory TNF są obecne prawie na wszystkich jądrzastych komórkach ssaków [1].
Efekty biologiczne TNF-α: Wraz z innymi czynnikami (IL-2, IL-6), TNF-α stymuluje powstawanie i różnicowanie limfocytów B, limfocytów T, limfocytów NK (ang. natural killer) [1]. Stymuluje cytotoksyczność monocytów i makrofagów oraz eozynofili w odpowiedzi na inwazję pierwotniaków [1]. TNF-α zwiększa właściwości fagocytarne (żerne) neutrofili oraz przyspiesza ich uwalnianie (migrację) ze szpiku kostnego1. TNF-α indukuje ekspresję na komórkach cząsteczek MHC (ang. major histocompatibility complex = główny układ zgodności tkankowej) klasy I, a wraz z IFN-γ współdziała w indukcji cząsteczek MHC klasy II. Ekspresja ta polega na wiązaniu i prezentacji antygenów limfocytom T [1]. TNF-α wykazuje właściwości przeciwnowotworowe poprzez bezpośrednie działanie na komórki rakowe, indukowanie zmian w naczyniach krwionośnych nowotworu oraz pobudzanie odpowiedzi immunologicznej przeciw nowotworowi. Może indukować apoptozę (zaprogramowaną śmierć komórki) komórek nowotworowych lub zahamować proliferację komórek nowotworowo zmienionych. W działaniu przeciwnowotworowym TNF współdziała z IFN-α, IL-1, IL-2 [1]. Ponieważ receptory dla TNF-α są obecne na wielu komórkach, posiada on jeszcze szereg innych biologicznych właściwości, między stymuluje powstawanie fibroblastów i osteoklastów (komórek kościogubnych), angiogenezę (tworzenie nowych naczyń krwionośnych) oraz powoduje podwyższenie ciepłoty ciała (gorączka) [1].
TNF-α w patologii: W niektórych przypadkach TNF-α może przyspieszać różnicowanie się komórek nowotworowych lub sprzyjać tworzeniu się przerzutów. TNF-α bierze udział w patomechanizmie wstrząsu septycznego, odrzucania przeszczepów oraz chorób autoimmunizacyjnych [1]. W leczeniu chorób o podłożu autoimmunologicznym stosuje się proteiny neutralizujące TNF. Korzystne efekty terapeutyczne inhibitorów TNF-α zaobserwowano między innymi w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, stosując, gdzie stosuje się przeciwciała monoklonalne neutralizujące TNF-αoraz rozpuszczalne receptory uniemożliwiające jej wiązanie z receptorami na powierzchni komórek [3].
Detekcja: Zestaw PeliKine™-compact TNF-α.
Piśmiennictwo w Redakcji.
Opracowanie: mgr biol. Katarzyna Curzytek, redakcja: dr hab. med. Radosław Śpiewak.
Uwaga! Zawartość tej strony jest chroniona prawami autorskimi. Zapoznaj się z zastrzeżeniem praw autorskich oraz notą prawną.
Immunologia.BIZ: Kontakt z Firmą; ELISpot: Wyposażenie; ELISpot: Odczynniki, ELISA: Odczynniki; Cytometria: Odczynniki; Cytometria: Multimery MHC; Leksykon Immunologii; Metody; Protokoły; Powrót do strony głównej serwisu.
© Radosław Śpiewak. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Ta strona jest częścią serwisu immunologia.BIZ. Skontaktuj się z nami!
Dokument utworzony 21 lipca 2006, ostatnia aktualizacja 21 lipca 2006.